تاثیر ژنتیک بر اعتیاد

فهرست مطالب

Toggle

تأثیر ژنتیک بر اعتیاد یکی از موضوعات مهم در حوزه‌ی علوم اعصاب و روان‌شناسی است، زیرا تحقیقات نشان داده‌اند که زمینه‌های ژنتیکی می‌توانند نقش قابل‌توجهی در افزایش استعداد ابتلا به اعتیاد به مواد مخدر، الکل یا حتی رفتارهای اعتیادآور داشته باشند. افرادی که در خانواده‌ی خود سابقه‌ی اعتیاد دارند، معمولاً در برابر مواد مخدر حساسیت بیشتری نشان می‌دهند و احتمال وابستگی در آن‌ها بالاتر است. با این حال، آگاهی از این عوامل می‌تواند به پیشگیری و درمان مؤثرتر کمک کند. در کلینیک ترک اعتیاد اکسون با بهره‌گیری از دانش روز و ارزیابی‌های فردی، برنامه‌های درمانی ویژه‌ای برای افرادی که زمینه‌ی ژنتیکی اعتیاد دارند طراحی می‌شود تا روند ترک و بازتوانی آن‌ها به شکلی پایدار و علمی انجام گیرد.

تاثیر ژنتیک بر اعتیاد:

تأثیر ژنتیک بر اعتیاد یکی از مهم‌ترین جنبه‌های علمی در درک چرایی وابستگی افراد به مواد مخدر و الکل است.

پژوهش‌های گسترده در زمینه‌ی ژنتیک رفتاری نشان داده‌اند که ژن‌ها می‌توانند بین ۴۰ تا ۶۰ درصد در احتمال ابتلای فرد به اعتیاد نقش داشته باشند. این به معنای آن است که برخی افراد از نظر زیستی، مستعدتر از دیگران هستند تا در مواجهه با مواد مخدر یا محرک‌ها دچار وابستگی شوند.

جالب است برخی از مراجعین کلینیک ترک اعتیاد آکسون سابقه اعتیاد در خانواده خود را داشته اند.

تاثیر ژنتیک در اعتیاد

جنبه‌های علمی تأثیر ژنتیک بر اعتیاد

• انتقال ژنتیکی در خانواده‌ها: افرادی که در خانواده‌شان سابقه‌ی اعتیاد وجود دارد، بیشتر در معرض خطر هستند، حتی اگر در محیطی سالم رشد کرده باشند.
• تأثیر ژن‌های خاص بر مغز: برخی ژن‌ها در تنظیم عملکرد دوپامین (ماده‌ی شیمیایی لذت و پاداش در مغز) نقش دارند. تغییر در این ژن‌ها می‌تواند باعث شود فرد لذت بیشتری از مصرف مواد تجربه کند یا در برابر وسوسه‌ی مصرف مقاومت کمتری داشته باشد.
• تعامل ژن و محیط: ژنتیک به‌تنهایی عامل اعتیاد نیست؛ عوامل محیطی مانند استرس، دوستان مصرف‌کننده یا دسترسی آسان به مواد نیز در کنار استعداد ژنتیکی، خطر را چند برابر می‌کنند.

به چه دلیل فهمیدن رابطه ژنتیک و سابقه اعتیاد در خانواده در انتخاب درمان مهم است؟

اعتیاد مشکل پیچیده‌ای است و تحت تاثیر عواملی متفاوتی مانند ژنتیک شکل می‌گیرد، برخلاف باور اکثر مردم هیچ ژنِ مخصوصی برای “اعتیاد به مواد اعتیاد آور” وجود ندارد، بلکه چند ژن مختلف در زمینه ارثی بودن اعتیاد تاثیر دارد.

البته وجود این عامل به این معنی نیست که فرد در آینده به مواد اعتیاد آور معتاد می‌شود. درک بهتر پیچیدگی‌های اعتیاد و رابطه بین عوامل زمینه ساز در برنامه پیشگیری اعتیاد و درمان اعتیاد بسیار ضروری است.

انسان‌ صدها ژن دارد که هرکدام مسئول ویژگی های منحصر بفردی در افراد هستند و ژن‌ های بیشماری مسئول خصایص فردی هستند مانند:

• شخصیتی و رفتاری: برونگرایی و درونگرایی
• جسمانی و ظاهری: ویژگی قابل مشاهده مثل رنگ چشم، رنگ مو، قد
• زمینه بروز یک عارضه: آسیپ پذیر بودن فرد در برابر یکی بیماری روانی یا جسمی

البته تاثیر ژن‌ها همیشه قطعی نیست و تاثیر محیط و ژنتیک باهم تعامل دارند به طور کلی ژن‌ها در کروموزم دسته بندی شده‌اند و به عنوان کتابچه دستور العمل برای ویژگی شخصی عمل می‌کنند. هر انسانی 46 کروموزم دارد و از هرکدام از والدین 23 کروموزوم دریافت می‌کند.

آیا اعتیاد ارثی است؟

اعتیاد به‌صورت مستقیم ارثی نیست، اما استعداد و آمادگی ژنتیکی برای آن می‌تواند به ارث برسد.

به بیان ساده‌تر، ژن‌ها باعث نمی‌شوند که کسی به‌طور قطعی معتاد شود، اما می‌توانند احتمال وابستگی به مواد را افزایش یا کاهش دهند. مطالعات علمی نشان داده‌اند که حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از خطر ابتلا به اعتیاد به عوامل ژنتیکی مربوط است.

برای مثال، افرادی که در خانواده‌ی آن‌ها سابقه‌ی مصرف مواد وجود دارد، معمولاً در برابر مواد مخدر، الکل یا محرک‌ها آسیب‌پذیرترند، زیرا سیستم پاداش مغزشان ممکن است نسبت به این مواد واکنش متفاوتی نشان دهد.

در کنار ژنتیک، محیط زندگی، تجربیات فردی، فشارهای روانی و اجتماعی نقش بزرگی در شکل‌گیری یا جلوگیری از اعتیاد دارند. بنابراین حتی اگر کسی زمینه‌ی ژنتیکی داشته باشد، با سبک زندگی سالم، آموزش، و حمایت خانوادگی و درمانی می‌تواند از بروز اعتیاد پیشگیری کند.

ژنتیک در اعتیاد به کدام مواد مخدر تاثیر بیشتری دارد؟

پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که ژنتیک در اعتیاد به برخی مواد مخدر تأثیر بیشتری دارد، زیرا نحوه‌ی واکنش مغز به مواد شیمیایی تا حد زیادی تحت کنترل ژن‌هاست.

ژن‌ها بر عملکرد دوپامین و سروتونین در مغز تأثیر می‌گذارند. این مواد شیمیایی با احساس لذت، پاداش و انگیزه مرتبط هستند و تغییرات ژنتیکی در آن‌ها می‌تواند باعث شود فرد پس از مصرف مواد، احساس لذت شدیدتری داشته باشد یا در برابر وسوسه‌ی مصرف مقاومت کمتری نشان دهد.

به طور خاص، ژنتیک در اعتیاد به موادی مانند الکل، کوکائین، ماری‌جوانا و اکستازی نقش پررنگ‌تری دارد:

• در مورد ترک الکل، مطالعات نشان داده‌اند که برخی ژن‌ها متابولیسم الکل را کندتر می‌کنند، در نتیجه این افراد مستعد وابستگی شدیدتر هستند.
• در زمینه‌ی ترک کوکائین، ژنتیک بر میزان ترشح دوپامین و نحوه‌ی گیرنده‌های آن در مغز تأثیر دارد، که می‌تواند شدت وابستگی و علائم ترک را تعیین کند.
• درباره‌ی ترک ماری‌جوانا، استعداد ژنتیکی می‌تواند تعیین کند که فرد در برابر اثرات آرام‌بخش و لذت‌بخش THC چقدر حساس است و احتمال اعتیاد در او چقدر بالاست.
• در مورد ترک اکستازی نیز، ژن‌های مربوط به انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین، در میزان وابستگی و واکنش‌های روانی نقش مهمی دارند.

بنابراین می‌توان گفت که ژنتیک نه‌تنها در ابتلا به اعتیاد، بلکه در روند درمان و ترک مواد نیز مؤثر است. در این زمینه، کلینیک ترک اعتیاد اکسون با ارزیابی دقیق شرایط ژنتیکی و روانی هر فرد، برنامه‌های درمانی شخصی‌سازی‌شده‌ای برای ترک کوکائین، ترک ماری‌جوانا، ترک اکستازی و ترک الکل ارائه می‌دهد تا فرایند بازگشت به زندگی سالم، علمی‌تر و پایدارتر باشد.

اعتیاد به نیکوتین در اثر عوامل ژنتیکی

در اعتیاد به نیکوتین عوامل ژنتیکی، مسئول 75 درصد از تمایل افراد برای سیگار کشیدن است.

پیشگیری از اعتیاد با وجود زمینه ژنتیکی

سابقه خانوادگی را بررسی کنید، صرفاٌ وجود سابقه خانوادگی به معنی احتمال اعتیاد سایر افراد خانواده نیست اما برای پیشگیری از اعتیاد با وجود زمینه خانوادگی یا ژنتیکی، راهکار‌های زیر می‌توانید شما را از خطر ابتلای به اعتیاد دور نگهدارند:

پیشگیری از اعتیاد با وجود سابقه خانوادگی

• علائم اعتیاد را بشناسید.
• از مصرف نوشیدنی‌های الکلی و یا مواد اعتیاد آور دوری کنید
• برقراری ارتباط با دوستان و افراد سالم
• درباره ی تاثیرات مخرب مواد مخدر و الکل تحقیق کنید
• برای تسکین درد و استرس از راه‌های سالمی مانند ورزش، مدیتشن، نوشتن خاطره روزانه و نقاشی استفاده کنید.

سخن پایانی:

همانطور که خواندیم ژنتیک در ابتلای به اعتیاد نقش دارد، چندین ژن متفاوت با تاثیر پذیری متفاوت در این مسئله نقش دارد،  ضمن اینکه نقش این عامل نیز مانند دیگر عوامل به تنهایی باعث بروز اعتیاد نمی‌شود.

مرکز ترک اعتیاد آکسون با مجوز رسمی از وزارت بهداشت، پزشکان متخصص و روانشناسان و روانپزشکان مجرب در فضای آرام با امکانات رفاهی و هتلینگ 5 ستاره، آماده ی ارائه خدمات درمانی و مشاوره ای در زمینه ترک اعتیاد و سم زدایی مواد مخدر به شما عزیزان میباشد، برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با مشاورین ما تماس بگیرید.