اعتیاد به مواد مخدر نه تنها سلامت روان و جسم فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه اثرات منفی قابل توجهی بر تغذیه و وضعیت جسمانی او دارد. مصرف مواد مخدر می‌تواند اشتها را کاهش دهد، جذب ویتامین‌ها و مواد معدنی را مختل کند و باعث کمبودهای تغذیه‌ای و ضعف سیستم ایمنی شود. این مسائل روند بهبود و ترک را نیز دشوارتر می‌کنند. به همین دلیل، حمایت تخصصی و برنامه‌ریزی دقیق تغذیه‌ای در کنار درمان اعتیاد ضروری است و مرکز ترک اعتیاد آکسون با ارائه خدمات جامع و تیمی از پزشکان، روانشناسان و متخصصان تغذیه، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی اعتیاد بر تغذیه و تسریع روند بهبود بیماران دارد.

پیش تر در مقاله‌های ارتباط میان مصرف سیگار و اعتیاد به مواد مخدرو بیماری ایدز و ارتباط آن با مواد مخدر درباره آسیب‌های جسمی و روانی اعتیاد خواندیم. همه ما به خوبی می‌دانیم اعتیاد آسیب‌های غیر قابل جبران جسمی و روانی به مصرف کننده وارد می‌کند اما یکی از اثرات منفی اعتیاد، تاثیر روی تغذیه مصرف کننده‌ها است. این تاثیرات چیست و چه پیامدهای دارد؟

اعتیاد به مواد اعتیاد آور یکی از مهم‌ترین مشکلات اجتماعی و بهداشتی است که عوارض آن تهدیدی جدی برای جامعه می‌باشد. ترک اعتیاد شامل تغییرات عادات و رفتارهای منفی به رفتارهای مثبت است. توجه به تغذیه نقش مهمی در پیشگیری از اعتیاد ، کنترل و درمان این بیماری دارد.

متخصصان کلینیک ترک اعتیاد آکسون این موضوع را به درمان شدگان بیماری اعتیاد گوشزد می‌کنند که تغذیه نقش مهمی در مسیر ترک اعتیاد دارد، به ویژه که بعد از قطع مصرف مخدرها بسیاری از مشکلات و بیماری‌ها جسمی خودشان را نشان میدهند و یا عود می‌کند.

افرادی که به انواع و اقسام مواد اعتیاد آور و  الکل اعتیاد دارند، به دلیل تاثیرات بسیار زیان‌بار این ترکیبات و نیز عدم توجه به تغذیه خود، دچار کمبودها و مشکلات متعددی می‌شوند. این مشکلات و ناراحتی‌ها تا زمانی که مواد اعتیاد آور به بدن فرد می‌رسد، پنهان مانده و یا به‌عبارتی فرصت بروز کردن پیدا نمی‌کنند.

کافیست که تنها برای چندین روز، ترکیبات اعتیاد آور به بدن فرد نرسد، همین مسئله باعث پدید آمدن شرایطی می‌شود که تمام معتادان در حال ترک با آن دست به گریبان هستند.

در شرایط کنونی و با توجه به گسترش چشمگیر مؤسسات و کلینیک‌های ترک اعتیاد، بحث معتادان در حال ترک نیز از اقبال زیادی برخوردار شده است. همین کمبودها و نارسائی‌های تغذیه‌ ای است که بدون اغراق می‌توان گفت، یکی از اصلی‌ترین دلایل بازگشت بیماران به سمت استفاده از مواد مخدر است.

متخصصان ترک اعتیاد در مرکز ترک اعتیاد آکسون ، نسبت به مشکلات جسمانی که افراد در حال درمان اعتیاد با آن دست به گریبانند راهنمایی لازم را می‌کنند و در صورت نیاز فرد را به پزشک متخصص تغذیه ارجاع می‌دهند.

داشتن برنامه غذایی مناسب برای وابستگان به مواد مخدر بسیار مهم است. زیرا با مشکلات تغذیه‌ای بسیاری دست به گریبانند.

اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی

مشکلات تغذیه‌ ای معتادان:

اعتیاد به مواد مخدر تنها سلامت روان و جسم فرد را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به‌طور مستقیم وضعیت تغذیه و سلامت متابولیک بدن را مختل کند. مصرف مواد مخدر موجب کاهش جذب مواد مغذی، اختلال در سوخت‌وساز و تخریب بافت‌های بدن می‌شود.

شناخت دقیق مشکلات تغذیه‌ای مرتبط با اعتیاد می‌تواند به طراحی برنامه‌های درمانی موثرتر کمک کند. برخی از مهمترین مشکلات تغذیه ای در معتادان عبارتند از :

1. اختلالات جذب و ذخیره مواد مغذی

تهی شدن ذخایر کبدی: اعتیاد موجب کاهش ذخایر انرژی و گلیکوژن در کبد می‌شود و قدرت بدن در مقابله با استرس و ترمیم سلولی کاهش می‌یابد.

سوء جذب ریزمغذی‌ها: مواد مخدر می‌توانند جذب ویتامین‌ها و مواد معدنی را کاهش دهند، به‌خصوص ویتامین‌های گروه B، ویتامین D و کلسیم.

غیرفعال شدن ویتامین‌ها: برخی مواد مخدر با اثر بر آنزیم‌ها و متابولیسم، مانع فعال شدن ویتامین‌ها و تبدیل آنها به شکل قابل استفاده بدن می‌شوند.

2. اختلالات اشتها و مصرف غذا

بی‌اشتهایی مزمن: کاهش میل به غذا یکی از رایج‌ترین عوارض اعتیاد است و منجر به کاهش وزن و تحلیل عضلات می‌شود.

انتخاب نامناسب مواد غذایی: افراد معتاد معمولاً تمایل به مصرف غذاهای کم‌ارزش و پرکالری دارند که موجب سوءتغذیه و کمبود پروتئین و ویتامین‌ها می‌شود.

3. تخریب ساختار بدن و عضلات

تحلیل اندام‌ها و عضلات: کمبود پروتئین و انرژی موجب کاهش توده عضلانی و قدرت بدنی می‌شود.

کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان: کمبود کلسیم و ویتامین D در کنار سبک زندگی ناسالم، استخوان‌ها را آسیب‌پذیر می‌کند.

کاهش توانایی بازسازی بافت‌ها و زخم‌ها: به دلیل کمبود پروتئین، روی و ویتامین C، بهبود زخم‌ها و ترمیم سلولی به کندی انجام می‌شود.

4. اختلالات متابولیک و الکترولیتی

عدم تعادل الکترولیت‌ها: کاهش سدیم، پتاسیم و منیزیم می‌تواند منجر به ضعف عضلانی، خستگی و مشکلات قلبی شود.

اختلال در متابولیسم قند و چربی‌ها: مصرف مواد مخدر می‌تواند باعث افزایش یا کاهش غیرطبیعی قند خون و چربی‌ها شود.

کم‌آبی مزمن: به دلیل اسهال، استفراغ، تعریق زیاد و کاهش مصرف مایعات.

5. اثرات بر سیستم گوارش و میکروبیوم

مشکلات گوارشی مزمن: سوء‌تغذیه و مصرف مواد مخدر موجب اختلالات هضم، یبوست یا اسهال می‌شود.

تغییرات میکروبیوم روده: مواد مخدر می‌توانند تعادل باکتری‌های مفید روده را مختل کرده و جذب مواد مغذی را کاهش دهند.

6. اثرات بر سیستم ایمنی و سلامت کلی

ضعف سیستم ایمنی بدن: کمبود پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی، بدن را در مقابل عفونت‌ها و بیماری‌ها آسیب‌پذیر می‌کند.

کم‌خونی: کاهش آهن، ویتامین B12 و فولات می‌تواند منجر به کم‌خونی و خستگی مزمن شود.

مشکلات تغذیه‌ ای معتادان : بی‌اشتهایی

همچنین سیستم ایمنی بدن در بیشتر معتادان به دلایل گوناگون از جمله رژیم غذایی نامناسب دچار اختلال می‌شود و به همین دلیل معتادانی که در معرض ویروس HIV هستند، خطر آلوده شدن‌شان هم بیشتر است.

احتمالاً رژیم غذایی ناکافی، از عوامل محرک رشد و انتشار ویروس تا مراحل بروز عفونت است. چنانچه ویروس ایدز در فرد معتاد تشخیص داده شد، باید از رژیم غذایی غنی از کالری و مواد مغذی به همراه مکمل استفاده شود.

همانطورکه در مقاله‌های مربوط به ویروس HIV و راه های ابتلا به آن خواندیم یکی از گروهای در معرض خطر افراد وابسته به مواد مخدر هستند. آکسون  بهترین کلینیک ترک اعتیاد تهران ، به درمان شدگان بیماری اعتیاد، اطلاعات کامل در زمینه مراقب ها و راه های پیشگیری از ایدز را میدهد و در مورد تغذیه مناسب نیز آنها را آگاه می کند.

مهم‌ترین مشکلات خوراکی فرد معتاد:

• سوء تغذیه (کمبود ویتامین‌ها، املاح و عدم توجه به حس نشئگی)
• مشکلات گوارشی
• مشکلات روحی و روانی (کمبود ویتامین‌های گروه B؛ اختلال در سنتز نروترانسمیترها، دوپامین، سروتیین و نورادرنالین)
• مشکلات اکسداتیو (کمبود آنتی اکسیدان‌ها)

مشکلات گوارشی در افراد معتاد

مهم‌ترین توصیه‌های خوراکی در بحث اعتیاد:

مشاورین ترک اعتیاد در کلینیک شبانه روزی ترک اعتیاد آکسون رعایت سه نکته زیر را در بحث خوراک افراد معتاد به مواد مخدر الزامی میدانند:

• هرم راهنمای غذایی
• خصوصیات یک الگوی غذایی مناسب
• مبانی یک برنامه غذایی سالم

رعایت هرم غذایی

دلایل به‌وجود آمدن سوء تغذیه در افراد معتاد به مواد خدر:

• عدم توجه به غذا (غذا اولویت پایین‌تری دارد)
• احتمال عدم تَمَکُن مالی برای خرید غذا در نتیجه از دادن شغل
• فقدان حمایت خانواده (تجرد یا جدایی از همسر و خانواده)
• ابتلا به بیماری‌های دیگر مانند بیماری‌های عفونی و کمبودهای زیر مغذی‌ها
• دریافت بالای کربوهیدرات‌ها (به‌خصوص افراد مصرف‌کننده تریاک)
• دریافت پایین میوه و سبزیجات تازه
• حذف وعده‌‌های غذایی
• عدم تناسب زمانی وعده‌ها

غذا برای مصرف کنندگان اولویت پایین‌تری دارد

مشخصات رژیم غذایی افراد معتاد:

• کاهش دریافت ویتامین‌های مهم مانند ویتامین A و ویتامین C که نقش آنتی‌اکسیدانی را در بدن دارند و باعث کاهش التهاب و عفونت می‌شوند.
• کاهش دریافت عناصر مهم مانند آهن و روی که باعث کمبود اشتها و توان بدنی در این افراد می‌شود.

دریافت غذایی افراد معتاد:

• 66 درصد از مصرف کنندگان مواد مخدر دچار لاغری مفرط هستند.
• دریافت انرژی روزانه در زنان معتاد 978 و در مردان معتاد 1265 کیلو کالری است که کمتر از دریافت افراد سالم است.
• دریافت پروتئین روزانه زنان معتاد 39 گرم و در مردان معتاد 49 گرم است که از میزان دریافت افراد سالم کمتر است.
• وضعیت دریافت مواد غذایی افراد معتاد بسیار شبیه به مبتلایان به بیماری ایدز است.

متاسفانه، تغذیه در افراد درگیر اعتیاد اولویت نیست و به همین دلیل مشکلات جسمی و حتی ذهنی بسیاری برایشان پیش می آید. کلینیک ترک اعتیاد شبانه روزی آکسون  به مراجعینی که قصد ترک اعتیاد را دارند توصیه های لازم در مورد نقش تغذیه در کسب سلامتی بعد از ترک اعتیاد را انجام می دهد، زیرا درمان اعتیاد با جسمی ضعیف موفقیت آمیز نخواهد بود.

مشکلات سلامتی رایج بین افراد معتاد:

• یبوست (در افرادی که تریاک استفاده میکنند)
• بی‌اشتهایی (در اکثر معتادان مواد به‌غیر از ماری جوانا)
• اسهال (در مراحل پیشرفته سوء‌ تغذیه ناشی از اعتیاد)
• گرسنگی خاموش – تهوع
• از دست‌ دادن آب بدن (خاصه در مصرف‌کنندگان شیشه)
• خشکی دهان
• بیش فعالی (در افراد مصرف‌کننده شیشه)

بیش فعالی، از مشکلات سلامتی رایج بین مصرف کنندگان شیشه

این مشکلات رایج گاه به قدری فرد را کلافه یا زندگی را مختل میکند که به ناچار فردی که تازه ترک کرده برای رهایی از این مشکلات دوباره به مصرف روی می آورد. بنابراین داشتن برنامه غذایی مناسب بسیار مهم است.

شناسایی عادات و رفتارهای غذایی مقدمه توانبخشی تغذیه‌:

برای شناسایی عادات و رفتارهای غذایی توصیه می‌شود اگر حوصله دارید برای خودتان جدولی تهیه کنید و در آن، آنچه می‌خورید و محل و موقعیت غذا خوردن و وضعیت روحی خودتان در زمان مصرف غذا و نیز کار دیگری را که حین غذا خوردن انجام می‌دهید، یادداشت کنید.

این جدول را حداقل برای 2 تا 3 روز تکمیل کنید. شاید این روش به شما کمک کند که عادات اشتباه تغذیه‌ای خود را شناسایی کرده و به تصحیح آن بپردازید.

تهیه جدول غذایی

به عنوان مثال، اگر شما غالباً صبحانه یا ناهار خود را فراموش می‌کنید و به جبران آن در مواقعی که فرصت پیدا می‌کنید با تنقلاتی که فاقد ارزش غذایی لازم هستند، خودتان را سیر می‌کنید.
اگر پشت میز کارتان یا حین رانندگی و یا صحبت با تلفن، غذا می‌خورید و یا اگر زمانی که خوشحال یا عصبانی هستید به خوردن افراطی روی می‌آورید، بدانید که رفتار تغذیه‌ای صحیحی نداشته و غذاها را همانند مواد، مصرف می‌کنید.
مطلع باشید، ترک موفق مواد، تغییر عادات و رفتارهای غذای ما نیز نیازمند مرور زمان است و به تدریج می‌توانیم رفتارهایی غذایی مطلوب را جایگزین کنیم.

سخن پایانی:

افرادی که به مواد مخدر اعتیاد دارند، به دلیل تاثیرات بسیار زیان‌بار این ترکیبات و عدم توجه به تغذیه مناسب خود، دچار کمبودها و مشکلات جسمانی و  روانی متعددی می‌شوند.

متاسفانه مشکلات جسمانی و نبود آگاهی درباره تاثیر تغذیه مناسب، زمینه را برای بازگشت به اعتیاد فراهم می‌کند. تغذیه مناسب و استفاده از مواد غذایی که مواد سرشار از ویتامین و پروتئین‌ها را به بدن برساند نقشی بسیار مهم در درمان اعتیاد دارد.

آکسون، بهترین کلینیک ترک اعتیاد تهران به افرادی که قصد ترک اعتیاد را دارند در مرحله مشاوره راهنمایی های لازم در مورد تغذیه مناسب را انجام می دهد و به آنها توصیه می کنند که برنامه غذایی مناسب را دنبال کنند.

این کلینیک شبانه روزی ترک اعتیاد با خدماتی مانند ترک اعتیاد فوق سریع ، ترک متادون، ترک هرویین، ترک تریاک، ترک ماریجوانا، ترک کراکو سایر مخدر ها و مشاوره روانشناسی و روانپزشکی در تلاش است تا مسیر سخت ترک اعتیاد را برایشان هموارتر کند.

برای اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.