بیماری ایدز و اعتیاد به مواد مخدر دو معضل پیچیده و به‌هم‌پیوسته‌اند که تأثیرات عمیقی بر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی افراد و جوامع دارند. مصرف مواد مخدر، به‌ویژه از طریق تزریق، یکی از عوامل اصلی گسترش ویروس HIV است که منجر به بیماری ایدز می‌شود. کلینیک ترک اعتیاد آکسون با بهره‌گیری از رویکردهای علمی و تخصصی، در بخش اول این مقاله به بررسی ارتباط میان مصرف مواد مخدر و افزایش خطر ابتلا به ایدز، عوامل زمینه‌ساز و راه‌های پیشگیری از آن می‌پردازد تا آگاهی لازم برای مقابله با این چالش‌ها فراهم شود. با ادامه مطلب همراه ما باشید …

پیش تر در مقالات مربوط به پیشگیری از اعتیاد و برنامه ریزی پیشگیری از اعتیاد اشاره شد که اعتیاد و مصرف مواد اعتیاد آور می‌‌تواند زمینه ساز ابتلای افراد به ویروس HIV شود. اما ارتباط ایدز و اعتیاد چیست و چرا افراد درگیر اعتیاد بیشتر در خطر ابتلا به بیماری ایدز هستند؟
در این مقاله به موضوعات زیر می‌پردازیم:

• بیماری HIV چیست؟
• سیستم ایمنی چیست؟
• چرا HIV خطرناک است؟
•  ایدز چیست؟
• چه مدت طول می‌کشد تا HIV به ایدز تبدیل شود؟
•  چرا سیستم دفاعی بدن در برابر ویروس تضعیف می‌شود؟
•  بیماری ایدز چگونه منتقل می‌گردد؟

بیماری ایدز و ارتباط آن با مواد مخدر:

اعتیاد به دلایل مختلف خطرناک است ولی ابتلا به ایدز یکی از مهم‌ترین عواقب آن است. رفتارهای مرتبط با سوء‌مصرف مواد مخدر مهم‌ترین عامل انتشار ایدز در کشور به حساب می‌آید.
طبق آمارهای ارائه شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور حدود 63 درصد انتقال HIV به علت استفاده از وسایل مشترک برای تزریق مواد مخدر است. از سوی دیگر جوانان و نوجوانان بیشترین گروه سنی در معرض خطر در برابر این بیماری را تشکیل می‌دهند. سوء‌ مصرف مواد و اعتیاد به دو طریق می‌تواند خطر ابتلا به ویروس HIV را در افراد افزایش دهد.
اولین و مهم‌ترین عامل ابتلای به ایدز، به‌کارگیری وسایل و تجهیزات مشترک برای مصرف مواد است. استفاده از سرنگ‌های غیر استریل هنگام تزریق موادی چون هروئین، تریاک، کوکائین که معمولاً به شیوه گروهی نیز مصرف می‌شوند، عامل عمده انتقال ویروس ایدز را تشکیل می‌دهند.طریق دیگری که مواد می‌تواند شانس ابتلای افراد به ایدز را در مصرف‌کنندگان مواد افزایش دهد، ناشی از خود رفتار مصرف مواد است نه استفاده از وسایل مشترک برای مصرف.

ما در آکسون، بهترین کلینیک ترک اعتیاد تهران، با ارائه مشاوره رایگان ترک اعتیاد به مصرف کنندگان مواد مخدر و آگاه کردن آنها از عواقب استفاده از وسایل مشترک برای تزریق مواد مخدر، توانسته ایم گام هایی مثبت در کنترل انتقال HIV به سهم خود داشته باشیم.

بیماری ایدز و ارتباط آن با مواد مخدر

تحقیقات نشان داده‌اند که کلیه افرادی که انواع مختلف مواد را مصرف می‌کنند صرف نظر از نوع ماده مصرفی و شیوه مصرف آنها، بیش از سایرین در معرض ابتلا به ایدز قرار دارند. الکل، کوکائین، کراک، آمفتامین‌ها مثل اکستازی و شیشه،  توهم‌زاها مثل LSD, PCP همه از جمله موادی هستند که قضاوت و ادراک فرد از واقعیت را مختل می‌کنند. افرادی که تحت تأثیر مواد قرار می‌گیرند، غالباً توانایی تشخیص درست و غلط و پیش‌بینی عواقب کارهای خود را از دست می‌دهند و لذا در این زمان ممکن است درگیر رفتارهای جنسی پرخطر شوند که شانس آلوده شدن آنها به ویروس HIV را افزایش می‌دهد. پس بهتر است هرچه زود تر نسبت به ترک مواد اعتیاد آوری مثل متادون، کراک، هرویین و شیشه اقدام کنید
مواد اعتیادآور، به دلیل آن که آثار روانی خاصی در فرد ایجاد می‌کند مورد استفاده بسیاری از نوجوانان و جوانان قرار می‌گیرد که این می‌تواند دلیلی برای مبتلا به بیماری خطرناک HIV باشد، بنابراین با رعایت سطوح پیشگیری از اعتیاد از این بلای خانمان سوز جلوگیری نماییم.

ما در مرکز ترک اعتیاد آکسون با بهره مندی از بهترین مشاوران و متخصصان در زمینه ترک اعتیاد آماده ارائه مشاوره رایگان ترک اعتیاد به افراد مصرف کننده یا خانواده های آنها هستیم تا کمتر شاهد شیوع اعتیاد و بیماری های خطرناک باشیم.

HIV چیست؟

HIV مخفف “Human Immunodeficiency Virus” به معنی “ویروس نقص ایمنی انسان” است. ویروس، یک ذره زنده خیلی کوچک است که می‌تواند تکثیر و پخش شود اما برای زندگی نیاز به موجود زنده دیگری دارد. وقتی ویروس، سلولی را آلوده کند شروع به تکثیر در داخل آن سلول می‌کند که در نهایت منجر به آسیب آن سلول می‌شود.
انسان می‌تواند توسط فرد دیگری که به HIV مبتلا است آلوده شود و او نیز می‌تواند بقیه افراد را آلوده کند و بر این اساس HIV منتشر می‌شود. به فردی که به ویروس HIV آلوده است “HIV مثبت” اطلاق می‌شود.

HIV چیست؟

سیستم ایمنی چیست؟

سیستم ایمنی شبکه‌ای پیچیده از سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌های بدن است که وظیفه محافظت از بدن در برابر عوامل بیماری‌زا مانند ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها را بر عهده دارد.

این سیستم شامل اجزایی مانند گلبول‌های سفید (لنفوسیت‌ها، فاگوسیت‌ها)، آنتی‌بادی‌ها، طحال، مغز استخوان، غدد لنفاوی و تیموس است که با همکاری یکدیگر، مهاجمان خارجی را شناسایی و نابود می‌کنند یا از ورود آنها جلوگیری می‌کنند.

سیستم ایمنی همچنین می‌تواند سلول‌های ناهنجار (مانند سلول‌های سرطانی) را تشخیص دهد و به حفظ تعادل بدن کمک کند. عملکرد صحیح این سیستم برای پیشگیری از بیماری‌هایی مانند ایدز، که با اعتیاد به مواد مخدر ارتباط نزدیکی دارد، حیاتی است.

سیستم ایمنی چیست؟

چرا HIV خطرناک است؟

اگر سیستم ایمنی بدن به ویروس‌ها حمله می‌کند و آنها را می‌کشد، پس مشکل چیست؟
ویروس HIV (مخفف Human Immunodeficiency Virus یا «ویروس نقص ایمنی انسانی») خطرناک است چون به‌طور مستقیم به دستگاه ایمنی بدن حمله می‌کند، یعنی همان سیستمی که از بدن در برابر میکروب‌ها، ویروس‌ها و بیماری‌ها محافظت می‌کند. اما خطرات HIV چیست؟

۱. حمله به سلول‌های ایمنی کلیدی

HIV به‌ویژه به نوع خاصی از سلول‌های سفید خون به نام سلول‌های CD4+ T (یا سلول‌های کمکی T) حمله می‌کند.
این سلول‌ها نقش فرمانده در دستگاه ایمنی دارند و سایر سلول‌های ایمنی را برای مقابله با عفونت‌ها هماهنگ می‌کنند.
وقتی HIV وارد بدن می‌شود:

• سلول‌های CD4 را آلوده می‌کند،
• از آن‌ها برای تکثیر خودش استفاده می‌کند،
• سپس آن سلول‌ها را از بین می‌برد.

نتیجه؟ شمار سلول‌های CD4 به‌تدریج کاهش می‌یابد و بدن توان دفاعی‌اش را از دست می‌دهد.

۲. پیشرفت به سمت ایدز (AIDS)

اگر HIV بدون درمان باقی بماند، معمولاً پس از چند سال وارد مرحله‌ای به نام ایدز (AIDS) می‌شود، یعنی سندروم نقص ایمنی اکتسابی.
در این مرحله:

• سیستم ایمنی به شدت ضعیف می‌شود.
• بدن نمی‌تواند حتی با عفونت‌های معمولی مقابله کند.
• فرد در معرض «عفونت‌های فرصت‌طلب» و سرطان‌هایی قرار می‌گیرد که در افراد سالم دیده نمی‌شوند (مثل پنومونی خاص یا سارکوم کاپوزی).

۳. درمان دارد، ولی هنوز درمان قطعی ندارد

درمان‌های فعلی (داروهای ضدویروسی یا ART) می‌توانند:

• تکثیر ویروس را مهار کنند،
• تعداد سلول‌های CD4 را بالا نگه دارند،
• و باعث شوند فرد زندگی طولانی و سالمی داشته باشد.

اما این داروها نمی‌توانند ویروس را به‌طور کامل از بدن حذف کنند؛ به همین دلیل اگر درمان قطع شود، ویروس دوباره فعال می‌شود.

۴. انتقال آسان در صورت بی‌احتیاطی

HIV از راه‌های مشخصی منتقل می‌شود:

• تماس جنسی محافظت‌نشده (واژنی، مقعدی یا دهانی)،
• خون آلوده (مثل استفاده مشترک از سرنگ)،
• از مادر به نوزاد در بارداری، زایمان یا شیردهی.

اما از طریق تماس معمولی، بوسیدن، دست دادن، عطسه یا استفاده از وسایل مشترک منتقل نمی‌شود.

سیستم ایمنی

ایدز چیست؟

ایدز (AIDS) مخفف Acquired Immune Deficiency Syndrome به معنی سندرم نقص ایمنی اکتسابی است.
بیماری ایدز نوعی بیماری نو پدید است که از سال 1360 در دنیا تشخیص داده شده و ناشی از آلودگی به ویروس HIV می‌باشد که قادر است سیستم دفاعی بدن را غیرفعال نموده و در اثر ضعف سیستم دفاعی، مبتلایان دچار عفونت‌های متعدد و گاهی سرطان می‌گردند. متأسفانه این بیماری در اکثر مواقع منجر به مرگ می‌شود.
وقتی سیستم ایمنی آسیب ببیند، نه‌تنها در برابر ویروس HIV (که در آغاز به آن صدمه زده) بلکه به نسبت به بقیه عفونت‌ها هم آسیب‌پذیر می‌شود و دیگر قادر به کشتن میکروب‌ها و ویروس‌هایی که قبلاً برایش مشکلی ایجاد نمی‌کردند، نیست و لذا با گذشت زمان، افراد آلوده به HIV بیشتر و بیشتر بیمار می‌شوند و معمولاً سال‌ها پس از آلودگی به یکی از بیماری‌های خاص، شدیداً مبتلا می‌شوند و در این زمان گفته می‌شود که آنها به ایدز مبتلا شده‌اند.
بنابراین زمانی که فرد آلوده به ویروس HIV برای اولین بار به یک بیماری جدی مبتلا شود و یا وقتی که تعداد سلول‌های ایمنی باقیمانده در بدن او از حد معینی کمتر شود، مبتلا به بیماری ایدز در نظر گرفته می‌شود. ایدز یک مرحله کاملاً جدی است که بدن، دفاع بسیار کمی در برابر انواع عفونت‌ها دارد. در واقع هر فرد آلوده به ویروس HIV، الزاماً مبتلا به ایدز نمی‌باشد اما در طول مدت آلودگی خود، می‌تواند دیگران را آلوده کند.
مرکز ترک اعتیاد اکسون، آماده ارائه خدمات مشاوره ای رایگان در زمینه درمان و ترک اعتیاد است تا با درمان اعتیاد و افزایش آگاهی افراد مصرف کننده مواد مخدر به ایدز، قبل از ابتلای آنها به این بیماری جلوگیری شود.

ایدز چیست؟

چه مدت طول می‌کشد تا HIV به ایدز تبدیل شود؟

به‌طور معمول، اگر فردی مبتلا به HIV درمان دریافت نکند، ویروس به‌تدریج طی حدود ۸ تا ۱۰ سال (و گاهی سریع‌تر یا کندتر بسته به شرایط بدن و سلامت فرد و نوع تغذیه) به مرحلهٔ ایدز (AIDS) پیشرفت می‌کند. در این مدت، HIV سلول‌های ایمنی CD4 را کم‌کم از بین می‌برد، بدون آن‌که در ابتدا علائم شدیدی ایجاد کند. به همین دلیل ممکن است فرد سال‌ها از آلودگی خود بی‌خبر بماند اما همچنان بتواند ویروس را به دیگران منتقل کند.

با این حال، اگر فرد بلافاصله پس از تشخیص HIV، درمان ضدویروسی (ART) را شروع کند و آن را منظم ادامه دهد، ویروس مهار می‌شود و تعداد سلول‌های CD4 حفظ می‌گردد. در نتیجه، این روند می‌تواند برای ده‌ها سال متوقف شود و فرد هرگز به مرحلهٔ ایدز نرسد. در واقع، امروزه با درمان مناسب، بسیاری از مبتلایان به HIV می‌توانند عمری طبیعی و سالم داشته باشند.

درمان دارویی ضد ویروس می‌تواند مدت زمان بین آلودگی با HIV و شروع ایدز را طولانی‌تر کند. داروهای جدیدی تولید شده‌اند که با مصرف آنها، فرد آلوده به HIV می‌تواند مدت زمان طولانی قبل از ایجاد ایدز زندگی کند.
اما این داروها بسیار گران قیمت و کمیاب بوده و در بسیاری از کشورهای فقیر در دسترس نیست و آلوده‌شدگان در این کشورها، سریع‌‌تر به سمت مرگ پیش می‌روند.

چه مدت طول می‌کشد تا HIV به ایدز تبدیل شود؟

چرا سیستم دفاعی بدن در برابر ویروس تضعیف می‌شود؟

این ویروس قادر است سلول‌های دفاعی مانند لنفوسیت‌ها و مونوسیت‌ها را آلوده کرده و در این سلول‌ها شروع به رشد و تکثیر نماید. بنابراین تمام اعضای داخلی بدن مانند غدد لنفاوی، کبد و طحال توسط ویروس اشغال شده و به‌ تدریج سلول‌های دفاعی تخریب می‌شوند و بیماران در اثر ابتلا به بسیاری از عفونت‌هایی که در شرایط طبیعی بهبود می‌یابند از بین می‌روند.

بیماری ایدز چگونه منتقل می‌گردد؟

HIV در خون و در ترشحات جنسی فرد مبتلا و نیز شیر زن آلوده، یافت می‌شود و هنگامی منتقل می‌گردد که مقدار کافی از این ترشحات به بدن فرد دیگر برسد.

راه‌های مختلفی که فرد می‌تواند به HIV مبتلا گردد عبارتند از:

داروهای تزریقی:

افرادی که به‌صورت غیرقانونی داروی تزریقی استفاده می‌کنند، نسبت به عفونت HIV آسیب‌پذیر هستند ( مثل معتادان تزریقی، که به‌صورت مخفیانه و غیرقانونی عمل کرده و معمولاً سرنگی برای تزریق در دسترس ندارند و از سرنگ مشترک استفاده می‌کنند.)

داروهای تزریقی

 رابطه جنسی بدون محافظت با فرد آلوده:

رابطه جنسی بدون کاندوم خطرناک است چرا که ویروسی که در ترشحات جنسی فرد آلوده وجود دارد می‌تواند به‌طور مستقیم به بدن شریک جنسی‌اش منتقل گردد.
این موضوع در مورد تماس مقعدی (Anal Sex) هم صادق است.
تماس جنسی دهانی (Oral Sex) خطر کمتری دارد ولی اگر یک شریک جنسی خون‌ریزی لثه یا زخم باز هر چند کوچک در دهانش داشته باشد HIV می‌تواند منتقل شود.

تماس با خون فرد آلوده:

اگر خون به میزان کافی از فرد آلوده به بدن فرد غیرآلوده وارد شود می‌تواند ویروس را به او منتقل کند.

تماس با خون فرد آلوده

سرایت از مادر به کودک:

ویروس HIV از مادر آلوده به جنین داخل رحم ممکن است در دوران حاملگی، هنگام وضع حمل یا کمی بعد از زایمان انتقال یابد. همچنین سرایت از طریق شیر مادر آلوده به کودک نیز امکان پذیر است، اما با وجود داروهای خاص، شانس این انتقال بسیار کاهش می‌یابد هر چند در بسیاری از کشورهای در حال پیشرفت و فقیر، چنین داروهایی در دسترس نیست.
با کمک گرفت از مشاورین و متخصصین در کلینیک شبانه روزی ترک اعتیاد آکسون، هرچه سریع تر نسبت به درمان و ترک اعتیاد خود یا نزدیکان اقدام کنید  تا از خطر ابتلا به بیماری های خطرناکی مانند ایدز در امان بمانید. کلینیک آکسون در کنار شماست.

سرایت ویروس HIV از مادر به کودک

آیا ممکن است فردی خودبه‌خود ایدز بگیرد؟

خیر؛ HIV به‌خودی‌خود خلق نمی‌شود، بلکه یک بیماری اکتسابی که از فردی به فرد دیگر سرایت می‌کند. به‌عنوان مثال رابطه جنسی بدون محافط تنها در صورتی خطرناک است که یک شریک جنسی به ویروس آلوده باشد.
اگر شریک جنسی شما HIV منفی است هر نوع رابطه و فعالیت جنسی بین شما نمی‌تواند سبب آلودگی شما به HIV گردد، به‌عنوان مثال داشتن رابطه تماس مقعدی، دهانی و یا استمنا که شیوه‌های نامعمول برقراری ارتباط جنسی هستند، هرچند خطرات مربوط به خود را خواهند داشت، اما اگر هیچ‌یک از طرفین آلوده به ویروس نباشند، باعث ایجاد HIV در افراد نمی‌شوند. همچنین مصرف مواد به خودی خود نمی‌تواند فرد را به ایدز دچار کند، مگر آن‌که رفتار پرخطری در این زمینه از وی صادر شود.
مثلاً از سرنگ آلوده به ویروس HIV برای تزریق مواد استفاده کند و یا در حالی که تحت تأثیر مواد قرار دارد، درگیر یک رابطه جنسی نا ایمن گردد.

رابطه جنسی ایمن (Safe Sex) یعنی چه؟

رابطه جنسی ایمن اشاره به فعالیت جنسی دارد که سبب انتقال خون یا ترشحات جنسی از یک شریک جنسی به طرف مقابل نشود.
اگر دو نفر رابطه جنسی ایمن داشته باشند حتی اگر یکی از آنها آلوده باشد، احتمال این‌که فرد دیگر مبتلا شود وجود ندارد.
از نمونه‌های رابطه جنسی ایمن مثلاً:
• نداشتن رابطه جنسی که اصطلاحاً پرهیز جنسی (Abstinence) نامیده می‌شود.
• پرهیز جنسی تا زمان ازدواج و پایبند باقی ماندن نسبت به همسر پس از ازدواج.
• استفاده از کاندوم هنگام برقراری ارتباط جنسی که ایمن‌ترین روش رابطه جنسی می‌باشد. وقتی کاندوم به‌طور صحیح استفاده شود به‌عنوان سد فیزیکی عمل می‌کند و از انتقال ترشحات آلوده به جریان خون فرد دیگر جلوگیری می‌کند.

رابطه جنسی ایمن

ایدز از چه راه‌هایی قابل انتقال نیست؟

بسیاری از افراد در مواجهه با افرادی که آلوده به ویروس HIV هستند،بیشتر نگران انتقال این ویروس هستند. در حالی که زندگی یا کار در کنار فردی که مبتلا به ایدز می‌باشد، تهدید برای دیگر به حساب نمی‌آید.
قابل توجه است که ویروس HIV به طرق زیر قابل سرایت نیست:
• از طریق ورزش و کار در کنار فرد آلوده
• از طریق خوابیدن در یک اتاق و یا نفس کشیدن در هوای مشترک
• از طریق استفاده مشترک از وسایلی مثل ظروف غذا یا نوشیدنی، دستگیره در و …
• از طریق خوردن غذایی که توسط فرد آلوده به HIV تهیه شده باشد.
• از طریق بوسیدن، تماس پوستی یا دست دادن
• از طریق سرفه و عطسه
• از طریق عرق بدن و اشک
• از طریق تماس با صندلی توالت
• از طریق حشرات، نیش یا گاز حیوانات
• از طریق شنا در استخرهای عمومی

بیماری ایدز و ارتباط آن با مواد مخدر

سخن پایانی:
ابتلا به ایدز یکی از مهم‌ترین عواقب استفاده از مواد مخدر است که از راه های مختلفی مانند استفاده از سرنگ های مشترک، رابطه جنسی پر خطر به علت مصرف مواد مخدر است. افراد جامعه باید از راه‌های انتقال ویروسHIV و ابتلا به ایدز آگاهی داشته باشند و در صورت احساس خطر سریع به پزشک یا درمانگر مراجعه کنند تا از پیشرفت بیماری و شیوع آن در جامعه جلوگیری شود.
ما در مرکز ترک اعتیاد آکسون، به عنوان بهترین مرکز ترک اعتیاد تهران، آماده ارائه خدمات مشاوره ای و درمانی در زمینه ترک اعتیاد به افراد مصرف کننده مواد مخدر هستیم  تا روند ترک اعتیاد را برای آنها تسهیل کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید با ما تماس بگیرید.