متادون
متادون چیست و ترک اعتیاد با متادون چه عوارضی دارد؟
خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
نمایش همه

انواع روش‌های خدمات درمانی اعتیاد

خدمات درمانی در وابستگی مواد

خدمات درمانی در وابستگی مواد

یکی از فعالیت‌های درمانی در حوزه وابستگی به مواد ، خدمات درمانی اعتیاد است که در زیر به آن‌ها اشاره می‌شود:

درمان فرد وابسته به مواد یک فرآیند است و از زمانی شروع می‌شود که فرد مصرف‌کننده‌ی مواد به مراکز ترک اعتیاد مراجعه می‌کند و تحت یک برنامه‌ی درمانی خاص قرار می‌گیرد ، این برنامه ممکن است تا زمانی که فرد به بالاترین سطح بهداشتی و احساس خوب بودن برسد ادامه یابد .

برای موفقیت در درمان بایستی سازمان‌ها و ارگان‌های مختلفی مثل سازمان‌های بهداشتی ، آموزشی ،حقوقی ، رفاه اجتماعی و آموزش شغلی نیز درگیر شوند و واضح است که درمان افراد وابسته به مواد بدون توجه به مسائل روانی ، فرهنگی ، اجتماعی و خانوادگی آنان نمی‌تواند موفق باشد .

نکته مهم در درمان این است که به فرد وابسته به مواد به عنوان یک انسان و یک عضو جامعه که درحال حاضر نیازمند کمک است نگریسته شود نه مثل یک فرد مجرم و گناه کار که مستوجب کیفر و یا دلسوزی است .

از نکات مهم دیگر که لازم است در ترک اعتیاد به آن توجه کرد این است که از یک طرف فرد وابسته به مواد نسبت به درمان یک نگرش دوگانه دارد به این صورت که علی‌رغم میل دائمی و تصمیم‌های مکرر برای ترک اعتیاد ، از مراجعه به مراکز خدمات درمانی یا کلینیک‌های ترک اعتیاد به علت این که مصرف مواد‌‌‌ مخدر خلاف عرف و ارزش‌های جامعه است اکراه دارد و از طرف دیگر فرد وابسته به مواد ممکن است با اسرار والدین ، همسر ، خواهر یا برادر ، دوستان ، معلمان و یا رؤسای محل کار برای درمان مراجعه کرده باشد .

در این حالت باید دقت شود که احتمال عدم همکاری بیمار یا بروز حالت‌های دفاعی و خصمانه وجود دارد . بنابراین می‌بینیم که اولین برخورد و نحوه ارتباط با فرد وابسته به مواد و جلب اعتماد او نقشی مهم در روند درمان ایفا می‌کند بعد از پیدایش اعتماد لازم است بیمار برای درمان تشویق شود .

برای رسیدن به این اهداف نیاز به یک برنامه درمانی خاص داریم بطور کلی درمان فرد وابسته به مواد شامل دو مرحله است :

  • مرحله اول دوره سم‌زدایی
  • مرحله دوم دوره توان‌بخشی

مرحله اول :

این مرحله بسته به نوع و مقدار ماده مصرفی و طول مدت اعتیاد به طور متوسط ۱۰ تا ۱۵ روز طول می‌کشد و با وجودی که علائم خماری در این مرحله برای فرد وابسته به مواد سخت و برای افرادی که از او مراقبت می‌کنند ممکن است ناراحت کننده باشد ولی خوشبختانه خطری از نظر مرگ و میر ندارد .

مرحله دوم :

این مرحله مهم‌ترین و حساس‌ترین زمان برای رسیدن به اهداف درمانی است که اگر در مراقبت از فرد وابسته به مواد سهل انگاری صورت گیرد درمان بی‌نتیجه خواهد بود در این مرحله بیشتر به علل و عواملی که باعث گرایش فرد به اعتیاد می‌شود توجه شده و عمدتا از درمان‌های غیر دارویی مثل روان درمانی فردی ، گروهی ، خانواده درمانی ، مشاوره ،کار‌‌‌ درمانی  و حتی ورزش درمانی به منظور استمرار درمان و جلوگیری از بازگشت مجدد به اعتیاد بهره  گرفته می‌شود.

خانواده درمانی اعتیاد

خانواده درمانی

 روان‌درمانی خانواده : با توجه به این که اختلالات رفتاری فرزندان با مشکلات روانی پدر و مادر ارتباط دارد می‌توان در اغلب موارد فرض را بر این گذاشت که اختلال رفتاری فرزندان از بافت زندگی خانواده او نشأت می‌گیرد . ناراحتی کودک اغلب نشانه وجود اختلال عصبی در مجموعه خانواده او نیز هست .

بنابراین برای درمان کودکان باید به والدین آن ها نیز توجه نمود ، اما فقط با توجیه و آموزش نمی‌توان طرز تلقی‌های پدر و مادر را اصلاح کرد برای رسیدن به این مهم بایستی از روش‌های روان درمانی کمک گرفت و در این بین یکی از شاخه‌های مهم روان‌درمانی ، خانواده درمانی است . خانواده درمانی به عنوان راهی جدید برای رويارويي با آن دسته از مشکلات انسان که قبلا به وسیله یکی از اشکال گوناگون روان‌درمانی فردی با آن برخورد می‌شد شکل گرفت و اکنون یک شیوه تازه و ارائه مفهومی جدید از نحوه به وجود آمدن مشکلات است .پیش از این تصور می‌شد که مشکلات مذکور عمدتا نتیجه فرآیند‌های روانی درونی فرد باشند و بنابراین عقیده بر آن بود که ریشه اغلب مشکلات در تجارب اوایل کودکی است . در حالی که رویکرد خانوادگی بر این باور استوار گشته که این مشکلات به تعاملات فعلی موجود میان افراد خانواده و گاهی اوقات میان افراد و دیگر سیستم‌های اجتماعی مربوط هستند .

در واقع علت مشکلات افراد در سیستم‌های اجتماعی با وضعیت حال حاضر آن‌ها فهمیده می‌شود و نه از تاریخچه و شرح حال گذشته آن‌ها ، خانواده برای حفظ تعادل خود در مقابل تغییر چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی مقابله می‌کند . اگر فرزند سر به راه خانواده شب دیر به خانه بیاید خانواده در مقابلش می‌ایستد و بالعکس اگر فرزند نا‌اهل خانواده پس از عدم پذیرش وی سر به راه شود خانواده فشار خود را برای تداوم نابهنجاری او افزایش می‌دهد .رفتار نابهنجار معلول متقابل اعضای خانواده با یکدیگر است از نقطه نظر این دیدگاه بیماری فرد حتما به رابطه او با همسر و خانواده وی مربوط می‌شود.

گروه درمانی اعتیاد

گروه درمانی

روان‌درمانی گروهی یک نوع درمان ترک اعتیاد است که کاملا پذیرفته شده‌ی روان‌شناختی است و از تعاملات سازنده بین اعضا و مداخلات یک رهبر آموزش دیده جهت تغییر رفتار غیر‌ انط‌باقی تفکرات و احساسات افراد مبتلا به نارضایتی استفاده می‌نماید. طی دهه‌های گذشته تعداد قابل ملاحظه‌ای از بیماران ترک اعتیاد توسط گروه درمانی مداوا شده‌اند . درمان گروهی برای بهبود وضعیت بیماران بستری و سرپایی دچار سوء مصرف و بسیاری از ناهنجاری‌های دیگر کاربردهای فراوانی دارد . هم‌چنین برخی اصول روان‌درمانی گروهی با موفقیت زیادی در زمینه‌های اقتصادی ، آموزشی و به صورت گروه‌های رویاروی به کار برده شده است .

بسیاری از مسائل و مطالب عنوان شده در روان‌درمانی گروهی در زندگی روزانه ما به سادگی اتفاق می‌افتد . تدابیر درمان که مهم‌ترین مسئله مورد بحث در روان‌درمانی گروهی است تنها به گروه درمانی اختصاص ندارد بلکه در هر گروه عادی ، کم و بیش وجود دارد . به طور عادی ما در زندگی روزمره خود با افراد و گروه‌های مختلفی ارتباط داریم که این روابط برای سلامتی ما لازم است . البته همه روابط زمینه سلامت بخشی ندارند و حتی بعضی از روابط ناسالم و بیماری زا هستند .

روان‌درمانی گروهی چیزی جز ارائه شناخت و تصحیح رفتار نامناسب بیمار نیست، رفتاری که باعث شده دیگران از فرد فاصله بگیرند و او تنها و منزوی گردد .

شاید یکی از علل رشد درمان‌های روانی در جوامع بزرگ و پیشرفته مسئله تنهایی و بی‌همدمی افراد باشد ، بنابراین روان‌درمانی گروهی زمانی ضرورت پیدا می‌کند که نیاز اجتماعی فرد در ارتباط با دیگران برآورده نشده و یا محیط به گونه‌ای است که هر چند روابط انسانی به حد کافی وجود دارد ولی روابط موجود در آن غلط و ناسالم است .

در بررسی‌های به عمل آمده از بیماران در کلینیک ترک اعتیاد آکسون مشخص شده است که اغلب بیماران قبل از اعتیاد دچار بیماری افسردگی بوده و در روابط درون‌فردی و بین‌فردی دارای مشکل هستند ، بیماران معمولا با خانواده خود روابط سالمی ندارند! هم‌چنین با گروه‌های طبیعی اجتماعی نیز دچار مشکل هستند ، بنابراین پس از طی سم‌زدایی و ترک جسمی بایستی شرکت در جلسات گروه‌درمانی با جدیت دنبال شود تا خلاء روابط ناسالمی که قبلا در گروه‌های طبیعی داشته است برطرف گردد و روابط بین‌فردی به تدریج بهبود یابد . ناگفته نماند که بر اثر تعامل ایجاد شده در گروه علاوه بر بهبود روابط بین فردی روابط درون‌فردی افراد وابسته به مواد نیز دستخوش تحول گردیده و نگرش‌های فردی نسبت به خود مثبت شده و نهایتا درمان کامل دنبال می‌شود.

کار درمانی اعتیاد

کار‌ درمانی

کار‌ درمانی در اعتیاد عبارت است از ارائه انواع فعالیت‌ها و روش‌های درمانی به منظور پیشگیری از اعتیاد ، تسریع روند بهبودی و رفع عوارض آن . معمولا فرد وابسته به مواد در روابط اجتماعی و سلوک و رفتار دچار مشکل می‌گردد و در نتیجه قدرت‌کاری ، تمایل به کار، حس تشريک مساعی و احساس مسئولیت وی مختل می‌شود. بنابراین برای اینکه فرد بتواند زندگی سودمندی را در اجتماع از سر بگیرد لازم است سلوک و رفتار وی طبیعی گردد و احساس مسئولیت و حس اجتماعی را باز یابد .در برنامه‌های کار درمانی سعی در آمادگی فرد برای زندگی عادی و روزمره، روابط سالم اجتماعی و روبروشدن با واقعیات زندگی وجود دارد .هم‌چنین کاردرمانی علائق، انگیزه‌ها و تمایلات انسانی را پرورش داده، علائم و عوارض بیماری را بهبود  می‌بخشد و فرد رابرای سازش با الگوهای موجود و حاکم در زندگی اجتماعی آماده می‌نماید. در کار درمانی افراد با دقت کامل ارزیابی می‌شوند . کمبودها، نواقص و نیازهای بیماران به طور کامل مشخص می‌گردد و برای هر فرد متناسب با مشکلات و نیازهایش برنامه‌های مفید و موثر تنظیم می‌گردد .این برنامه‌ها هم از نقطه نظر فردی و هم‌گروهی به سوی هدفی معین و مشخص رهبری می‌شود هر چند اهداف درمانی در مورد اغلب افراد وابسته به مواد منظور شده و اجرا گردد :

  • سعی در بهبود و پرورش قابلیت‌های فرد با ارضا و تکامل مهارت‌ها و توانایی‌های او .
  • کاهش دادن علائم و عوارض اعتیاد تا آن‌جایی که فرد وظایف خود را در مسیر واقعیت‌های زندگی و اجتماع ایفا می‌کند .
  • کوشش در تکامل و پرورش ابعاد شخصیت و انگیزه‌های بیمار ضمن فعالیت‌های روزمره در قالب تجارب موفقیت‌آمیز بیمار .
  • سعی در پرورش و ارتقاء سطح‌پذیرش و اقناع فرد از زندگی عادی بر اساس قابلیت‌های او .
  • سعی در افزایش قدرت تصمیم‌گیری و عادات مطلوب و مثبت نسبت به کار و فعالیت .
  • ایجاد وضعیت‌های کافی و لازم برای استقرار مناسبات و ارتباطات اجتماعی مفید و موثر.
  • آموزش و پرورش توانایی‌های فرد برای تفریح بهتر و بهره بردن مفید‌تر از اوقات فراغت خود .
  • ارشاد و تربیت افراد برای پیدا کردن اعتماد به نفس کافی جهت تامین زندگی مستقل در سطوح واقعیت‌های روابط اجتماعی موجود .

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *