علائم خطرناک ترک اعتیاد

فهرست مطالب

Toggle

علائم خطرناک ترک اعتیاد

مقدمه

در این نوشته که تحت نظر تیم پزشکی کلینیک ترک اعتیاد آکسون نوشته شده است، به یکی از مهمترین دغدغه های بیماران و خانواده های ایشان در دوران ترک میپردازیم : علائم خطرناک ترک اعتیاد.

اما پیش از ورود به شرح این دغدغه مهم، باید گفت که ترک مواد مخدر همیشه با علائمی همچون بی قراری، بی خوابی، اضطراب، بی خوابی، تعریق، تهوع و بدن درد همراه است که اگرچه آزار دهنده است اما روندی طبیعی بوده و به مرور زمان بهبود پیدا میکنند. اما در برخی موارد، علائم ترک میتواند شدیدتر بوده و حتی سلامتی فرد را به خطر بیاندازد؛ علائمی که در این مطلب بدان ها اشاره خواهیم کرد و نباید نادیده گرفته شوند. همچنین توضیح خواهیم داد که در چه شرایطی مراجعه فوری به پزشک و یا مراکز درمانی ضروری است. با ما همراه باشید …

تفاوت علائم معمول ترک با علائم هشداردهنده

بروز علائم روحی و جسمی در تمامی افراد که قطع ماده مخدر را تجربه میکنند، بخشی طبیعی و جزء فرایند ترک محسوب میشود که هر فرد با توجه به نوع ماده مصرفی، مدت زمان مصرف و حتی شریط جسمانی خود، درجاتی از آن را تجربه میکند. با این حال، ترک اعتیاد برای تمامی افرادی با یک شدت و یک میزان خطر همراه نیست. وضعیت جسمی و روانی فرد، مدت و میزان مصرف، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و حتی نوع ماده‌ای که مصرف شده است، می‌تواند روی شدت و عوارض ترک تأثیر بگذارد.

در افرادی که مدت زمان طولانی یا با میزان زیاد مواد مخدر را مصرف کرده اند، بدن و سیستم عصبی ممکن است وابستگی شدیدتری پیدا کرده باشد. علاوه بر این، مصرف برخی مواد اعتیاد آور مانند مواد مخدر صنعتی و یا با ترکیبات ناشناخته مانند کراک، پیش بینی واکنش بدن فرد پس از قطع مصرف، دشوارتر است. ضعف شدید جسمانی، بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف همزمان چند ماده نیز می‌تواند احتمال بروز عوارض جدی را افزایش دهد.

به همین دلیل، هر علامتی که در دوران ترک ایجاد می‌شود را نباید صرفاً یک واکنش طبیعی بدن در نظر گرفت. در برخی شرایط، شدت گرفتن علائم یا تغییر وضعیت عمومی بیمار می‌تواند نشان‌دهنده نیاز به مداخله پزشکی باشد. تشخیص این شرایط اهمیت زیادی دارد، زیرا مداخله به‌موقع می‌تواند از پیشرفت عوارض و به خطر افتادن سلامت فرد جلوگیری کند.

چرا شدت و نوع علائم به ماده مصرفی، میزان مصرف و وضعیت جسمی فرد بستگی دارد؟

مواد مخدر مختلف، بخش های متفاوتی از مغز و سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار میدهند. به همین دلیل است که در صورت عدم مصرف یک ماده مخدر، بدن بسته به نوع ماده، باید خود را با نبود آن سازگار کند. برای مثال، ماده‌ای که فعالیت سیستم عصبی را سرکوب می‌کند با ماده‌ای که آن را بیش از حد تحریک می‌کند، واکنش ترک یکسانی ایجاد نمی‌کند.

از سویی دیگر، بدن و مغز فرد در طول زمان مصرف، خود را با حضور ماده مخدر سازگار میکند. هرچه این سازگاری شدیدتر باشد، بازگشت بدن به وضعیت طبیعی پس از قطع مصرف میتواند دشوارتر باشد. درست به همین دلیل است که مقدار و مدت زمان وابستگی در شدت بروز علائم ترک اهنیت پیدا میکند.

وضعیت جسمی فرد نیز تعیین می‌کند که بدن تا چه اندازه توان تحمل تغییرات ناشی از ترک را داشته باشد. برای مثال، فردی که به بیماری قلبی مبتلاست و برای مدت طولانی تریاک مصرف کرده، ممکن است در دوره ترک تریاک به دلیل افزایش استرس، بی‌قراری و تغییرات ضربان قلب، فشار بیشتری بر سیستم قلبی‌عروقی خود احساس کند. این شرایط در فردی که بیماری قلبی ندارد، ممکن است با شدت کمتری همراه باشد. به همین دلیل، در افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، ترک مواد باید با دقت بیشتری و در صورت نیاز تحت نظر پزشک انجام شود. در نهایت، نوع ماده، میزان و مدت مصرف و وضعیت جسمی فرد باید در کنار یکدیگر ارزیابی شوند و نمی‌توان شدت یا خطرات ترک را تنها بر اساس یک عامل پیش‌بینی کرد.

علائم خطرناک ترک اعتیاد کدامند؟

ترک مواد مخدر می‌تواند با علائمی مانند بی‌قراری، اضطراب، تعریق، لرزش، درد عضلات و استخوان، تهوع، استفراغ، اسهال، اختلال خواب و افزایش میل به مصرف همراه باشد. شدت این علائم به نوع ماده، میزان و مدت مصرف، وابستگی جسمی و روانی و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. بااین‌حال، برخی علائم از محدوده معمول ترک امن خارج می‌شوند و می‌توانند نشانه یک عارضه جدی یا حتی یک وضعیت اورژانسی باشند. به‌خصوص تغییر شدید سطح هوشیاری، تشنج، اختلال تنفس، توهم و رفتارهای خطرناک نباید صرفاً به حساب ترک گذاشته شوند. در چنین شرایطی، ادامه مراقبت خانگی بدون ارزیابی پزشکی می‌تواند خطرناک باشد.

بنابراین آشنایی با علائم خطرناک ترک اعتیاد از اهمیت ویژه ای برخوردار است که در ادامه به بررسی آن ها میپردازیم :

• تشنج

تشنج یکی از علائم خطرناک ترک است که در ترک مواد اعتیاد آوری همچون الکل و یا داروهای آرام بخش و خواب آور و یا حتی در مواردی که فرد بطور همزمان از چند ماده مخدر استفاده میکرده است، نمود بیشتری پیدا میکند.

اگر فرد برای نخستین بار دچار تشنج شود، تشنج تکرار شود، بیشتر از چند دقیقه طول بکشد یا پس از آن هوشیاری به حالت طبیعی برنگردد، وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود. همچنین تشنج همراه با آسیب سر، کبودی، اختلال تنفس یا تغییر طولانی‌مدت سطح هوشیاری نیازمند اقدام فوری است.

• توهم، هذیان و اختلال شدید در درک واقعیت

از علائم طبیعی ترک اعتیاد میتوان به اضطراب و بی قراری اشاره نمود اما دیدن چیزهایی که وجود ندارند، باورهای غیر واقعی یا شدید، بدبینی غیر منطقی و یا ناتوانی در تشخیص واقعیت از خیال، نشانه هایی فراتر از علائم معمول ترک هستند.

در صورتیکه فرد به دلیل توهم یا باورهای غلط رفتار خطرناک انجام دهد، تصور کند دیگران قصد آسیب رساندن به او را دارند یا نتواند محیط و افراد اطراف خود را به‌درستی تشخیص دهد، باید فوراً توسط پزشک ارزیابی شود. توهم و اختلال ادراک می‌تواند در برخی اختلالات مرتبط با مواد محرک نیز دیده شود.

• گیجی شدید و کاهش سطح هوشیاری

کمی حواس پرتی یا خستگی در دوران ترک کاملا طبیعی است؛ اما گیجی شدید، پاسخ های نامربوط در شناخت اطرافیان، خواب آلودگی غیر طبیعی و یا سخت بیدار شدن در بیمار، به عنوان یک زنگ خطر باید محسوب گردد. اگر فرد به صدا زدن یا تحریک معمول پاسخ نمی‌دهد، نمی‌تواند درست صحبت کند یا سطح هوشیاری او مرتب کاهش پیدا می‌کند، نباید این وضعیت را صرفاً به علائم عادی ترک نسبت داد؛ زیرا می‌تواند ناشی از مسمومیت، مصرف همزمان مواد، اختلالات متابولیک یا یک عارضه پزشکی جدی باشد

• بیهوشی

بیهوش شدن از علائم ترک محسوب نمی شود؛ بنابراین در صورتیکه فرد بیدار نمی شود، بیهوش می شود و یا پس از بیدار شدن هوشیاری طبیعی خود را بدست نیاورد، باید فورا تحت ارزیابی اورژانس قرار بگیرد. خصوصا در فردی که سابقه مصرف مواد افیونی مانند تریاک، هروئین یا متادون دارد، بیهوشی همراه با تنفس آهسته یا غیرطبیعی می‌تواند نشانه مسمومیت یا اوردوز باشد، نه صرفاً ترک.

• تنگی نفس و اختلال در تنفس

تنگی نفس شدید، تنفس آهسته و یا سطحی، قطع تنفس، کبودی ناخن ها و لب ها و یا تنفس همراه با صداهای غیر طبیعی از مهمترین علائم اورژانسی محسوب میشوند. این وضعیت به‌خصوص در افراد مصرف‌کننده مواد افیونی می‌تواند نشانه مسمومیت یا اوردوز باشد و ممکن است در مدت کوتاهی به کمبود اکسیژن، آسیب مغزی و مرگ منجر شود. اگر فرد به‌سختی نفس می‌کشد یا بیدار نمی‌شود، نباید منتظر برطرف شدن علائم ترک ماند و باید فوراً کمک اورژانسی دریافت کرد.

• درد قفسه سینه و ضربان قلب غیرطبیعی

تعریق، احساس تپش قلب و یا افزایش ضربان قلب در جریان ترک برخی از مواد اعتیاد آور طبیعی محسوب میشود اما درد یا فشار روی قفسه سینه ، ضربان بسیار سریع و یا نامنظم، احساس غش، ضعف شدید و یا همراه شدن تپش قلب با تنگی نفس خارج از علائم مورد انتظار در ترک اعتیاد است. این وضعیت به‌خصوص در افراد دارای بیماری قلبی یا مصرف‌کنندگان مواد محرک مانند شیشه اهمیت بیشتری دارد و می‌تواند نشان‌دهنده یک مشکل قلبی‌ – عروقی باشد. در صورت بروز درد قفسه سینه شدید، مداوم یا همراه با تنگی نفس و بیهوشی، ارزیابی اورژانسی ضروری است.

• تب بالا و لرزش شدید

تعریق، احساس گرما و سرما و حتی لرزش می‌تواند در برخی انواع ترک دیده شود، اما تب بالا، لرزش شدید و غیرقابل‌کنترل یا ترکیب تب با گیجی، توهم، کاهش سطح هوشیاری، تشنج یا ضربان قلب غیرطبیعی نیازمند بررسی پزشکی است. تب بالا را نباید همیشه به ترک نسبت داد؛ عفونت، به‌ خصوص در افرادی که تزریق وریدی داشته‌اند یا بیماری زمینه‌ای دارند، نیز می‌تواند علت آن باشد. بنابراین هرچه تب شدیدتر باشد یا با تغییر وضعیت ذهنی و جسمی همراه شود، ضرورت ارزیابی پزشکی بیشتر است.

• استفراغ شدید و مداوم

تهوع و استفراغ از علائم ترک اعتیاد است اما در صورتیکه این علائم به شکل مکرر و یا شدید باشد و فرد توانایی نگهداری مقدار کمی آب را در بدن خود ندارد، وضعیت از علائم معمول فراتر رفته و نیاز به مداخله پزشکی دارد. ادامه استفراغ می‌تواند باعث کم‌آبی، افت فشار خون و اختلال در املاح بدن شود و در افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای خطر بیشتری ایجاد کند. وجود خون در استفراغ، درد شدید شکم، ضعف شدید، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری، از علائم هشدار جدی هستند.

• کم‌آبی شدید و ناتوانی در خوردن یا نوشیدن

کاهش اشتها در ترک ممکن است اتفاق بیفتد، اما ناتوانی در نوشیدن مایعات، استفراغ یا اسهال مداوم، کاهش واضح ادرار، خشکی شدید دهان، سرگیجه هنگام ایستادن، ضعف شدید یا گیجی می‌تواند نشان‌دهنده کم‌آبی قابل‌توجه باشد. در ترک مواد افیونی، استفراغ و اسهال شدید در موارد نادر می‌تواند به کم‌آبی و اختلال الکترولیتی منجر شود. اگر فرد قادر به جبران مایعات از راه خوراکی نیست یا علائم کم‌آبی شدید دارد، ممکن است به درمان پزشکی و حتی دریافت مایعات وریدی (سرم تراپی) نیاز داشته باشد.

• افکار خودکشی یا رفتارهای خطرناک

از علائم مرسوم ترک میتوان به تغییرات خلقی، تحریک پذیری، افسردگی و یا حس ناامنی اشاره نمود. اما افکار خودکشی ، صحبت در مورد مرگ خود و یا اطرافیان، همراه داشتن وسیله و یا نقشه برای خودکشی، اقدام به خود و یا دیگر آزاری، تهدید دیگران و یا رفتارهای کاملا خارج از کنترل یکی از زنگ خطرهای جدی در ترک اعتیاد است.

در چنین شرایطی نباید فرد را تنها گذاشت و نباید تصور کرد که این افکار صرفاً بخشی از ترک هستند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند. وجود افکار خودکشی یا رفتار خطرناک نیازمند ارزیابی فوری سلامت روان و تأمین محیط امن برای فرد است.

کدام مواد مخدر و داروها علائم ترک اعتیاد خطرناکتری دارند؟

ترک اعتیاد می‌تواند بسته به شرایط فرد، با علائم و عوارض متفاوتی همراه باشد. در بسیاری از موارد، این علائم با گذشت زمان قابل کنترل هستند، اما گاهی شدت واکنش بدن و مغز به قطع مصرف می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. به همین دلیل، شناخت موادی که ترک آنها ممکن است با عوارض شدیدتری همراه باشد اهمیت زیادی دارد. آگاهی از این خطرات به فرد و خانواده کمک می‌کند تا علائم هشدار را جدی بگیرند و در صورت نیاز، به‌جای ادامه ترک در منزل، از کمک و نظارت پزشکی استفاده کنند.

• ترک الکل

اگرچه الکل از نظر اصطلاحی «ماده مخدر» محسوب نمی‌شود، اما از مهم‌ترین موادی است که قطع ناگهانی آن پس از مصرف سنگین و طولانی‌مدت می‌تواند خطرناک و حتی تهدیدکننده حیات باشد. عوارض شدید آن می‌تواند شامل تشنج، توهم، گیجی شدید، بی‌قراری، افزایش ضربان قلب و فشار خون و دلیریوم ترمنس باشد. دلیریوم ترمنس شدیدترین شکل ترک الکل است و با گیجی عمیق، اختلال در توجه و درک محیط، توهم، تب و بی‌ثباتی علائم حیاتی همراه می‌شود.

• ترک بنزودیازپین‌ها (داروهای خواب آور و یا آرام بخش)

بنزودیازپین‌ها شامل داروهایی مانند دیازپام، آلپرازولام، کلونازپام، لورازپام، اگزازپام و میدازولام هستند. در فردی که این داروها را برای مدت طولانی یا با دوز بالا مصرف کرده، قطع ناگهانی می‌تواند باعث اضطراب شدید، بی‌خوابی، لرزش، تحریک‌پذیری، گیجی، توهم و در موارد شدید تشنج و اختلال هوشیاری شود. به همین دلیل، برخلاف بسیاری از مواد مخدر که فرد ممکن است تصمیم به قطع مصرف بگیرد، قطع ناگهانی بنزودیازپین‌ها توصیه نمی‌شود و کاهش دوز باید با برنامه و زیر نظر پزشک انجام شود.

• ترک مواد افیونی

در مواد افیونی مانند تریاک، شیره تریاک، هروئین، مورفین، کدئین، متادون، فنتانیل و اکسی‌کدون، سندرم ترک اعتیاد معمولاً بسیار ناخوشایند است، اما در فردی که بیماری زمینه‌ای ندارد، خودِ ترک مواد افیونی معمولاً مانند ترک الکل یا بنزودیازپین‌ها خطر تشنج و مرگ مستقیم ندارد. مشکل مهم‌تر، استفراغ و اسهال شدید، تعریق و ناتوانی در نوشیدن است که می‌تواند باعث کم‌آبی و اختلال الکترولیتی شود.

از طرف دیگر، باید حتماً ترک را از اوردوز افتراق داد: خواب‌آلودگی شدید، بیهوشی، مردمک‌های بسیار تنگ و به‌خصوص تنفس آهسته یا قطع‌شونده بیشتر به نفع مسمومیت (اوردوز) با مواد افیونی است تا ترک. همچنین در افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، کلیوی، کبدی یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای، تحمل عوارض ترک می‌تواند دشوارتر باشد.

• ترک شیشه و سایر محرک‌ها

ترک محرک‌هایی مانند شیشه (مت‌آمفتامین)، آمفتامین و کوکائین معمولاً بیشتر با عوارض روانی و رفتاری مشخص می‌شود تا عوارض جسمی تهدیدکننده حیات. فرد ممکن است دچار خواب‌آلودگی یا خستگی شدید، بی‌قراری، تحریک‌پذیری، اضطراب، افسردگی، کاهش انگیزه و میل شدید به مصرف شود. در برخی افراد، به‌خصوص پس از مصرف سنگین یا طولانی‌مدت، توهم، بدبینی، هذیان و سایر علائم روان‌پریشی ممکن است ایجاد یا تشدید شود. از مهم‌ترین زنگ خطرها نیز افسردگی شدید، افکار خودکشی، رفتارهای تکانشی یا خطرناک و ناتوانی در کنترل رفتار هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی یا روان‌پزشکی دارند.

چه زمانی علائم ترک اعتیاد یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شوند؟

علائم ترک اعتیاد زمانی به یک وضعیت اورژانسی تبدیل می‌شوند که شدت آنها از واکنش‌های معمول ترک فراتر برود و هوشیاری، تنفس، عملکرد قلب، وضعیت روانی یا توانایی فرد برای خوردن و نوشیدن را تحت تأثیر قرار دهد. تشنج، بیهوشی یا کاهش شدید سطح هوشیاری، تنگی نفس یا تنفس غیرطبیعی، درد شدید قفسه سینه، توهم و رفتارهای غیرقابل‌کنترل، تب بالا همراه با گیجی، استفراغ و اسهال شدید همراه با علائم کم‌آبی و همچنین افکار یا اقدام به خودکشی، از مهم‌ترین علائمی هستند که نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی آنها ماند. در چنین شرایطی، ادامه ترک در منزل می‌تواند خطرناک باشد و فرد باید هرچه سریع‌تر توسط پزشک یا در مرکز درمانی ارزیابی شود. همچنین اگر فرد همزمان چند ماده مصرف کرده باشد، بیماری زمینه‌ای داشته باشد یا سابقه عوارض شدید در دوره‌های قبلی ترک داشته باشد، آستانه مراجعه برای دریافت کمک پزشکی باید پایین‌تر در نظر گرفته شود.

آیا همه علائم ترک اعتیاد خطرناک هستند؟

خیر، همه علائم ترک اعتیاد خطرناک نیستند و بسیاری از آنها بخشی طبیعی و قابل انتظار از روند ترک محسوب می‌شوند. علائمی مانند :

• بی‌خوابی
• تعریق
• بدن‌درد
• اضطراب
• بی‌قراری
• سردرد
• کاهش اشتها
• تهوع و مشکلات گوارشی

ممکن است در دوره ترک ایجاد شوند و شدت آنها با توجه به نوع ماده، میزان وابستگی و شرایط جسمی فرد متفاوت باشد. وجود این علائم به‌تنهایی به معنای یک وضعیت اورژانسی نیست، اما اگر شدت آنها بسیار زیاد شود، برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند :

• تشنج
• بیهوشی
• اختلال تنفس
• کاهش سطح هوشیاری
• توهم شدید
• درد قفسه سینه
• کم‌آبی شدید
• افکار خودکشی

همراه شود، دیگر نباید آن را صرفاً یک علامت معمول ترک در نظر گرفت و لازم است فرد تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

بنابراین، هدف از شناخت علائم خطرناک ترک این نیست که فرد از عوارض طبیعی ترک بترسد، بلکه کمک می‌کند تفاوت میان علائم قابل انتظار و نشانه‌هایی که نیاز به مداخله پزشکی دارند را تشخیص دهد تا در کوتاهترین زمان ممکن نسبت به مراجعه به پزشک اقدام نماید.

آیا می‌توان ترک اعتیاد را در خانه انجام داد؟

پاسخ بدین سوال همیشه یکسان نیست و پزشک متخصص ترک اعتیاد یا توجه به نوع ماده مخدر مصرفی، مدت زمان اعتیاد، شدت اعتیاد، شرایط جسمی و روحی بیمار و همچنین محیط منزل توصیه به ترک در محیط کلینیک نموده و یا ترک را در محیط منزل بی خطر به شمار می آورد. بنابراین علائم جسمی و روانی ترک باید از ابتدا ارزیابی شوند و فرد و خانواده نیز باید بدانند در صورت بروز علائم هشدار، امکان دسترسی سریع به خدمات پزشکی وجود داشته باشد.

بطور کلی افرادی که وابستگی شدید دارند، سابقه تشنج یا عوارض جدی در ترک‌های قبلی داشته‌اند، مقدار زیادی الکل یا داروهای آرام‌بخش مصرف می‌کنند، چند ماده را همزمان مصرف می‌کنند یا به بیماری‌های زمینه‌ای مهم مبتلا هستند، نباید بدون ارزیابی و نظارت پزشکی اقدام به ترک کنند. در این شرایط، انتخاب روش و محل مناسب برای ترک باید توسط پزشک انجام شود تا خطر بروز عوارض جدی کاهش پیدا کند.

در چه شرایطی ممکن است ترک در منزل قابل مدیریت باشد؟

ترک اعتیاد در منزل تنها در شرایطی ممکن است قابل مدیریت باشد که شدت وابستگی فرد پایین تا متوسط باشد، ماده مصرفی و الگوی مصرف احتمال بروز عوارض خطرناک در زمان قطع را نداشته باشد و فرد از نظر جسمی و روانی وضعیت پایداری داشته باشد. همچنین باید یک فرد قابل اعتماد در کنار بیمار حضور داشته باشد، امکان پیگیری و ارتباط با پزشک یا مرکز درمانی وجود داشته باشد و فرد بتواند مایعات و غذای کافی دریافت کند و علائم خود را تحت نظر داشته باشد. حتی در این شرایط نیز بهتر است پیش از شروع ترک، وضعیت فرد توسط پزشک یا متخصص اعتیاد ارزیابی شود؛ زیرا مناسب بودن ترک در منزل به نوع ماده و شرایط هر فرد بستگی دارد و نمی‌توان یک روش ثابت را برای همه افراد توصیه کرد.

چه افرادی نباید بدون نظارت پزشکی ترک کنند؟

بیمارانی که وابستگی شدید یا مصرف طولانی ‌مدت مواد مخدر دارند، سابقه تشنج یا عوارض شدید در دوره‌های قبلی ترک داشته‌اند، به‌طور مواد مخدر مصرف می‌کنند، چند ماده را همزمان مصرف می‌کنند یا بیماری‌های زمینه‌ای مهم مانند مشکلات قلبی دارند، نباید بدون ارزیابی و نظارت پزشکی اقدام به ترک کنند. همچنین افرادی که سابقه اختلالات روان‌پزشکی شدید، افسردگی شدید یا افکار خودکشی دارند، یا در دوره‌های قبلی ترک دچار توهم، گیجی شدید یا اختلال سطح هوشیاری شده‌اند، به مراقبت تخصصی بیشتری نیاز دارند. در این شرایط، پزشک می‌تواند با توجه به نوع ماده و وضعیت فرد، مناسب‌ترین سطح مراقبت و روش ترک را تعیین کند و در صورت بروز عوارض، مداخله سریع انجام شود.

چرا سابقه تشنج، مصرف سنگین الکل یا داروهای خواب آور و یا آرام بخش و بیماری‌های زمینه‌ای اهمیت دارد؟

این عوامل می‌توانند احتمال بروز عوارض شدید و حتی تهدید کننده زندگی را در دوره ترک افزایش دهند. فردی که سابقه تشنج دارد، ممکن است در اثر تغییرات شدید فعالیت مغز در زمان ترک، دوباره دچار تشنج شود؛ در موارد شدید، تشنج می‌تواند تکرار شود، طولانی شود یا با آسیب ناشی از زمین‌خوردن و اختلال تنفس همراه باشد. همچنین قطع ناگهانی مصرف سنگین الکل یا داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور، به‌ویژه بنزودیازپین‌ها، می‌تواند باعث تشنج، توهم، گیجی شدید، بی‌قراری و اختلال سطح هوشیاری شود. از طرف دیگر، بیماری‌های زمینه‌ای مانند مشکلات قلبی، کبدی و کلیوی ممکن است تحمل بدن در برابر فشار ناشی از ترک را کاهش دهند و خطر اختلال ضربان قلب، افت یا افزایش شدید فشار خون، کم‌آبی، اختلال املاح بدن و تشدید بیماری زمینه‌ای را بیشتر کنند. به همین دلیل، این افراد نباید بدون ارزیابی و نظارت پزشکی اقدام به ترک کنند.

چگونه از بروز علائم خطرناک ترک اعتیاد پیشگیری کنیم؟

پیشگیری از عوارض خطرناک ترک، بیشتر از آنکه به تحمل کردن علائم مربوط باشد، به انتخاب روش مناسب ترک و شناسایی عوامل خطر قبل از شروع آن بستگی دارد. رعایت چند نکته می‌تواند احتمال بروز عوارض جدی را کاهش دهد:

• ارزیابی پزشکی قبل از شروع ترک

پیش از شروع ترک، پزشک باید نوع ماده مصرفی، مقدار و مدت مصرف، شدت وابستگی، سابقه ترک‌های قبلی، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی فرد را بررسی کند. این ارزیابی مشخص می‌کند که آیا ترک در منزل امکان‌پذیر است یا فرد به مراقبت پزشکی و درمان در مرکز تخصصی نیاز دارد.

• قطع نکردن ناگهانی بعضی مواد و داروها

قطع ناگهانی برخی مواد و داروها، به‌خصوص الکل و داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور مانند بنزودیازپین‌ها، می‌تواند باعث عوارض شدیدی مانند تشنج، گیجی و اختلال هوشیاری شود. به همین دلیل، در افراد وابسته ممکن است پزشک کاهش تدریجی دوز را به جای قطع ناگهانی توصیه کند.

• نظارت بر علائم حیاتی در موارد پرخطر

در افرادی که احتمال بروز عوارض شدید در آنها بیشتر است، بررسی سطح هوشیاری، ضربان قلب، فشار خون، دمای بدن و وضعیت تنفس اهمیت دارد. تغییرات غیرطبیعی در این علائم می‌تواند نشانه شروع یک عارضه جدی باشد و نیاز به مداخله پزشکی داشته باشد.

• مصرف مایعات و تغذیه مناسب طبق شرایط فرد

استفراغ، اسهال، تعریق و کاهش مصرف مایعات می‌توانند در دوره ترک باعث کم‌آبی و اختلال در املاح بدن شوند. مصرف مایعات کافی و تغذیه مناسب، متناسب با وضعیت جسمی فرد، به حفظ انرژی و پیشگیری از کم‌آبی کمک می‌کند. اگر فرد قادر به نوشیدن یا نگه داشتن مایعات نباشد، ممکن است به ارزیابی و درمان پزشکی نیاز داشته باشد.

• تنها نماندن فرد در دوره ترک شدید

فردی که علائم شدید ترک دارد بهتر است تنها نباشد. حضور یک فرد قابل اعتماد باعث می‌شود در صورت بروز تشنج، بیهوشی، اختلال تنفس، گیجی شدید، رفتارهای خطرناک یا سایر علائم هشداردهنده، کمک پزشکی سریع‌تر دریافت شود.

• مراجعه به پزشک در صورت تشدید علائم

علائم ترک ممکن است در طول روند درمان تغییر کنند و گاهی شدت آنها افزایش پیدا کند. اگر علائم از حد قابل تحمل خارج شوند یا نشانه‌هایی مانند تشنج، کاهش سطح هوشیاری، تنگی نفس، درد قفسه سینه، توهم شدید، کم‌آبی قابل‌توجه یا افکار خودکشی ایجاد شود، نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی آنها ماند و لازم است فرد هرچه سریع‌تر تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

افرادی که ترجیح می‌دهند روند ترک خود را تحت نظر متخصصان و در محیطی درمانی طی کنند، می‌توانند برای ارزیابی شرایط و انتخاب روش مناسب درمان با مشاوران ما حاضر در کلینیک ترک اعتیاد آکسون مشورت کنند. در این مرکز، شرایط هر فرد پیش از شروع درمان بررسی می‌شود تا با توجه به نوع ماده مصرفی و وضعیت جسمی و روانی، مسیر درمان مناسب‌تری برای او در نظر گرفته شود.

جمع‌بندی؛ علائم خطرناک ترک اعتیاد را جدی بگیرید

ترک اعتیاد می‌تواند با علائم جسمی و روانی مختلفی همراه باشد و بسیاری از این علائم، بخشی طبیعی از روند ترک هستند؛ اما تشنج، اختلال سطح هوشیاری، بیهوشی، مشکلات تنفسی، توهم شدید، درد قفسه سینه، کم‌آبی شدید و افکار خودکشی نیاز به توجه و ارزیابی پزشکی دارند. همچنین افرادی که وابستگی شدید، سابقه تشنج، مصرف همزمان چند ماده یا بیماری‌های زمینه‌ای دارند، بهتر است بدون نظر پزشک اقدام به ترک نکنند.

تشخیص به‌موقع علائم هشدار و انتخاب روش مناسب درمان می‌تواند به کاهش خطر عوارض و طی کردن روند ترک در شرایط ایمن‌تر کمک کند.

اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان قصد ترک دارید و درباره روش مناسب، میزان خطر ترک یا نیاز به بستری و مراقبت تخصصی مطمئن نیستید، می‌توانید برای ارزیابی شرایط با مرکز ترک اعتیاد آکسون تماس بگیرید. انتخاب بهترین کلینیک ترک اعتیاد فقط به نام و تبلیغات آن بستگی ندارد؛ مهم است مرکزی را انتخاب کنید که پیش از شروع درمان، شرایط فرد را به‌طور دقیق بررسی کرده و متناسب با نوع ماده و وضعیت جسمی و روانی او برنامه درمانی مناسبی ارائه دهد. اگر نیاز به کمک تخصصی دارید، برای دریافت مشاوره و بررسی شرایط خود با آکسون در ارتباط باشید.